Geboortehulp

Geboortehulp

Normale dracht en geboorte

Schapen en geiten lijken in veel opzichten op elkaar, maar hun drachtlengte is verschillend: het schaap draagt gemiddeld vijf maanden min vijf dagen, een geit draagt gemiddeld vijf maanden plus vijf dagen. Als de geboorte van het lam zich aandient, zijn de lichamelijke veranderingen bij beide dieren ongeveer gelijk: het uier raakt gevuld met melk (soms druppelt er zelfs melk uit de spenen) en de vulva zwelt op en kleurt wat donkerder. Dieren die gaan lammeren worden vaak wat onrustig en gaan herhaaldelijk staan en weer liggen, bovendien krabben ze vaak met de voorpoten stro weg en likken aan hun lippen of “loos” (in de lucht).

Het geboorteproces verloopt meestal vanzelf en probleemloos, hoewel sommige (zware) schapenrassen bekend staan om een wat zwaarder geboorteverloop. Bij een normale geboorte komen eerst de water- en pootjesblaas en dan de pootjes en de kop van het lam.

Probeer geduld te betrachten rondom de geboorte van lammeren: zolang er vorderingen zijn, is ingrijpen meestal (nog) niet nodig! Als stelregel kunt u aanhouden dat het na de eerste blaas nog anderhalf uur mag duren voordat het lam er is. Duurt het langer, dan is het verstandig om inwendig onderzoek te doen om te controleren of het lam goed ligt en de ontsluiting voldoende is.

Als de kop zichtbaar is, moet het hele lam binnen 15 minuten geboren zijn.

 

Hulp bieden bij de geboorte

Er zijn verschillende signalen die erop kunnen wijzen dat er sprake kan zijn van geboorte problemen:

  • Het is meer dan anderhalf uur geleden dat de eerste blaas gekomen is en het lam is nog niet geboren, of de kop is al 15 minuten zichtbaar en het lam is nog niet volledig geboren.
  • De ooi perst, maar er treedt geen verandering op en de geboorte vordert niet.
  • Een zieke of slome ooi, die niet tussendoor opstaat en niet alert is op haar omgeving.
  • Een ooi die veel bloed verliest tijdens de geboorte.
  • Er steekt alleen een kop, een kop en één poot, alleen één poot of alleen een staartje uit de vulva.

Het verlenen van de juiste hulp bij de geboorte van het lam kan levensreddend zijn, maar ondeskundige of onzorgvuldige hulp kan juist heel veel schade veroorzaken. Of u nu ervaren bent of helemaal niet, blijf bij het bieden van geboortehulp altijd rustig en neem voldoende tijd voor het proces, dat geeft het beste resultaat. Als u twijfelt, of als het niet lukt, bel dan altijd: wij zijn 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar. Ook als u alleen advies wilt inwinnen, kunt u bellen!

Een paar tips als u zelf geboortehulp verleent:

  • Werk schoon en netjes: was uw handen en de vulva van het schaap met ontsmettingsmiddel en veel water. Denk erom dat u alleen met korte nagels een schaap verlost!
  • Gebruik heel veel glijmiddel: een scheur(tje) in de vagina of vulva kan makkelijk ontstaan. Bovendien is het oprekken van de baarmoedermond (indien nodig) en het uiteindelijke verlossen van een (groot) lam veel makkelijker als u veel glijmiddel gebruikt.
    Er zijn verschillende soorten glijmiddel, sommigen werken veel beter dan anderen, maar gebruik in ieder geval NOOIT zeep: zeep maakt het gevoelige weefsel van de vagina nog gevoeliger en hoewel het misschien even glad voelt, levert het na een paar minuten opvoelen al juist het tegenovergestelde resultaat: de wand van de vagina en de baarmoedermond worden juist stroef.
  • Ga niet met uw hand steeds weer naar buiten en naar binnen, dit maakt het risico op schade groter. Ga in plaats daarvan langzaam met één hand de vulva binnen en beweeg de hand rustig richting de lammeren. Oprekken doet u door de vingers van de hand langzaam te spreiden, niet door heen en weer te wrijven over het weefsel dat u wilt oprekken.
  • Lukt het niet binnen een paar minuten om een verbetering van de situatie te bewerkstelligen, bel dan altijd de dierenarts.

 

De zorg voor pasgeboren lammeren

De meeste lammeren redden zich prima na een (vlotte) geboorte, maar er zijn dingen die u kunt doen om te zorgen dat de lammeren de beste start krijgen:

  • Zorg voor voldoende biest: binnen een half uur na de geboorte moet het lam bij voorkeur al biest binnen gekregen hebben. Controleer dus altijd of de beide spenen van de ooi goed zijn (melk er een goede straal uit na de geboorte) en help de lammeren naar de speen. Drinkt een lam niet binnen een half uur? Melk dan 150-200 ml biest uit de ooi en geef het met een speenflesje aan het lam.
  • Een navelontsteking is in bijna alle gevallen te voorkomen door de navels van alle lammeren direct na de geboorte te ontsmetten met jodium. Zorg dat de hele navel goed bedekt is met de jodiumoplossing.
  • Lammeren kunnen heel goed tegen kou en zelfs vorst, maar dan moeten ze wel droog zijn en voldoende biest gedronken hebben. Tocht en regen zijn echter funest, zorg dus voor voldoende schoon en droog stro en beschutting.

Nogmaals: als u twijfelt, of als het niet lukt, bel dan altijd: wij zijn 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar. Ook als u alleen advies wilt inwinnen, kunt u bellen!

Als wij naar u toe komen voor een verlossing of keizersnede bij uw schaap of geit, kunt u ons helpen door te zorgen dat de volgende zaken geregeld zijn: een emmer met schoon warm water en een emmer met schoon koud water, schone en droge handdoeken (of theedoeken) en voldoende licht. Zo kunnen we makkelijk en snel werken en daar heeft iedereen baat bij.

 

Uw dieren in goede handen

Onze veeartsen dragen zorg voor de behandeling van zieke runderen, varkens, geiten, schapen en pluimvee. Tevens bieden zij professionele bedrijfsbegeleiding. Ons werkgebied omvat de Betuwe en Rhenen.

Voor het maken van afspraken kunt u van maandag tot en met zaterdag bellen tussen 8 en 9 uur ‘s ochtends: 0488-482900. Voor spoedgevallen zijn wij 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar op 0488-482900  (optie 1, landbouwhuisdieren).